تمرین برای نوشتن

خلاصه فصل چهارم کتاب مقدمه ای بر روش های تحقیق کیفی و آمیخته دکتر بازرگان

طرح تحقیق زیست نگاری (روایتی)

1.هدف تحقیق زیست نگاری و ضرورت آن

زیست نگاری . تاریخچه زندگی . تاریخ شفاهی و تحقیق روایتی نام های متفاوت این روش تحقیق کیفی است.

هدف توصیف زندگی افراد است. پژوهشگر با سعی بر آن دارد که با تمرکز بر تجربه های کسب شده در زندگی یک فرد و گرداوری داده از طریق مصاحبه و دستیابی به گزارش های مرتبط به این امر پی برد که تجربه های کسب شده در زندگی فرد چه معنایی داشته است.

2.موارد استفاده از روش تحقیق زیست نگاری

این نوع پژوهش که جستوجوی روایتی نیز نامیده میشود در دو دهه گذشته در بازنمایی تجربه های فردی و تجربه های اجتماعی افراد مورد استفاده قرار گرفته است. به طور مثال طرح تاریخ شفاهی ایران که در آن مصاحبه با 132 نفر گنجانده شده و نقطه عطف این تجربه ها را بازنمایی کرده و از آنها معنی بیرون کشیده شده.

اگر گزارش تحقیق زیست نگاری به وسیله خود فرد تهیه شود آن را خود- زیست نگاری می نامند .اگر تجربه فرد در تمام طول مدت زندگی خودش بازنمایی شود آن را تاریخچه زندگی گویند.

3.چگونگی انجام تحقیق زیست نگاری

هفت ویژگی مشترک در انواع زیست نگاری ها :

1.تجربه های فردی : پژوهشگر از فرایند مصاحبه و یا از منابع دیگر داده جمع آوری میکند.

2.گاه شماری تجربه ها : فرد با توجه به فرایند زمانی تجربه های خود را در گذشته و حال و نیز احتمال وقوع آنها در اینده را به صورت حکایت گونه بازنمایی کند.

3.گردآوری داستان های زندگی فرد : معمولا این گونه داستان ها یا حکایات یک نقطه اغازین و فرایند تکوین و نقطه پایان دارند که در برخی نقاط اوج و نزول وجود دارد که نقش پژوهشگر به عنوان مصاحبه گر در ایجاد اشتیاق برای بازگو کردن این نقاط مهم است.

4.بازگو کردن داستان (ها)  : یا باز نویسی داستان باید به شکلی باشد که عناصر زمان تجربه و مکان تجربه و صحنه تجربه و رعایت توالی آن برقرار باشد.

5.کدگذاری موضوع ها : زمانی که با چند نفر مصاحبه شود یا از چند منبع استفاده شود و در صفحاتی نوشته شود با توجه به جنبه زمانی تجربه ها به بخش هایی تقسیم بندی میشوند و سپس تعداد تقسیم بندی را کم کرده و یا ادغام می کنیم.

 6.زمینه یا موقعیت : باید مشخص شود که ماجرا در چه بافت اجتماعی – سازمانی صورت گرفته.

7.همدستی پژوهشگر با مصاحبه شونده (گان) : باتوجه به هدف پژوهش مصاحبه را مدیریت کنیم.

کاربرد شش مرحله روش تحقیق کیفی در طرح تحقیق زیست نگاری :

1.بیان مساله : پی بردن به موقعیت نامعین که آشکار کردن تجربه مصاحبه شونده است.

2.بررسی پیشینه تحقیق : از این مورد کمترین استفاده را در طرح زیست نگاری انجام میدهیم اما اگر سابقه ای بود بررسی میشود.

3.بیان هدف تحقیق : کاویدن معنی های حاصل از تجربه های فردی.

4.گردآوری داده ها : علاوه بر مصاحبه هرگونه اسناد مرتبط با تجربه جمع اوری شود.

5.تحلیل و تفسیر داده ها : به صورت نوشتاری در آوردن مصاحبه و عناصر موجود در تجربه را از لحاظ مکانی و موقعیتی تصویر کرده و توالی رخداد های مرتبط با تجربه های فردی را چنان بازنمای کنیم که اطلاعات مربوط به رویدادهای گذشته حال و آینده تجربه فرد که دارای معنای نهفته هستند نمایان شوند.

6.تهیه گزارش تحقیق و ارزیابی آن : مصاحبه را به صورت داستان توصیف وباید عمق تجربه های بازنمایی شده را چنان عرضه کنیم که دقت و واقع گرایی آنها برای خواننده قانع کننده باشد. از تطابق همگونی داده ها برای موقعیت های نا معلوم نیز میتوان استفاده کرد.

درس روش تحقیق پیشرفته : دکتر بختیاری

تهیه کننده :   علی عباسی